Miasto Reda świętuje 45. urodziny

Wtorek, 12 Czerwiec 2012
Reda

Reda uzyskała prawa miejskie dokładnie 1 stycznia 1967 roku. Minęło zatem 45 lat od tego wydarzenia. Z tej okazji mieszkańcy będą świętować jubileusz od piątku do niedzieli (15-17 czerwca). Trzy dni wypełnione zostaną atrakcjami i wydarzeniami dla osób w każdym wieku.

W piątek odbędzie się uroczysta sesja Rady Miasta, na którą przybędzie wielu gości, w tym Mieczysław Struk, marszałek Województwa Pomorskiego. Przy tej okazji będzie można obejrzeć wystawę fotograficzną, dokumentującą 45 lat Redy. W tym samym dniu rozegrane zostaną turnieje sportowe, a także odbędzie się premiera dramatu surrealistycznego "Zabić gołębia okruchem".

W sobotę na pewno warto będzie wybrać się do Parku Miejskiego. Już od godz. 10 przewidziano sporą dawkę sportu, zaś o godz. 16 będzie można podziwiać przelot gołębi. Wieczorem, o godz. 21.30, rozpoczną się koncerty muzyczne, które zakończy występ K.A.S.Y. (Krzysztofa Kasowskiego). Na miłośników bardziej wyrafinowanej muzyki, również w sobotę w kościele pw. NMP, wystąpią artyści Filharmonii Kameralnej z Sopotu.

Niedziela, 17 czerwca przebiegnie głównie w duchu sportowym. Nie zabraknie jednak… "Zupy Burmistrza", którą Krzysztof Krzemiński zaserwuje mieszkańcom Redy o godz. 14.

 

Program obchodów 45-lecia miasta Reda:

15 czerwca (piątek)

10.00 - Święto Sportu Szkolnego (MOKSiR)

14.00 - Uroczysta sesja Rady Miasta (aula ZS nr 1)

14.00 - Wystawa 45 lat Redy w fotografii (aula ZS nr 1)

16.00 - Turniej MTK w piłce nożnej ’97, ’99, ’01 (MOKSiR)

17.00 - Turniej rodzinny w tenisie stołowym (ZSP)

18.00 - Turniej piłki nożnej w kat. open (MOKSiR)

19.00 - Premiera dramatu surrealistycznego "Zabić gołębia okruchem" (reż. M. Hierowska, R. Sikorski) - scena w auli ZS nr 1

 

16 czerwca (sobota)

10.00 - Trójmecz UKS Reda, Arka Gdynia, Lechia Gdańsk (MOKSiR)

11.00 - Obóz zaciężny, warsztaty fotograficzne (Park Miejski)

12.00 - Konferencja "Folkjo!" + wystawa (MOKSiR - sala kulturalno-konferencyjna)

16.00 - Pokaz i przelot gołębi (Park Miejski "nad rzeką")

16.00 - Wkopanie drzew "Alei Przyjaźni" (Park Miejski)

18.00 - Msza święta w intencji mieszkańców (kościół pw. NMP)

19.00 - Koncert muzyków Filharmonii Kameralnej z Sopotu (kościół pw. NMP)

21.30 Koncerty (MOKSiR):

- Kacezet & Dreadsquad

- K.A.S.A. (Krzysztof Kasowski)

 

17 czerwca (niedziela)

10.00 - Akcja HDK (przed kościołem pw. św. Antoniego)

10.00 - Turniej rodzinny w tenisie ziemnym z mistrzynią Polski Magdą Stencel (MOKSiR korty)

12.00 - Turniej streetball w kat. open (MOKSiR Orlik)

13.00 - Trójmecz Orlęta Reda, Celtic Reda, Błyskawica Reda Rekowo (MOKSiR)

13.00 - Pokazy strażackie (MOKSiR)

14.00 - Zupa Burmistrza (MOKSiR)

14.00 - Turniej konkurencji piłkarskich "Mama, tata i ja" (MOKSiR Orlik)

14.00 - Turniej Baśki Kaszubskiej (sala kulturalno-widowiskowa MOKSIR)

15.00 - Turniej siatkówki w kat. open (MOKSiR Orlik)

15.30 - Mecz Działacze Sportowi - Urzędnicy (MOKSiR)

17.00 - Gala kickboxingu (MOKSiR)

 

Historia Miasta REDA

Dokumenty pisane pochodzące ze średniowiecza wymieniają Grężlewo - osadę na obecnym obszarze Redy. W 1358 roku osada występuje pod nazwą Granslaw, w 1398 Granissow lub Granslow. W 1400 roku nazwa miejscowości brzmiała Redau, zaś w 1433 roku Rede. Od 1500 roku nosi stale nazwę Reda, pochodzącą od nazwy rzeki, nad którą jest położona.

We wczesnym średniowieczu, w drugiej połowie X w., administracyjny obszar Redy wchodził w obręb Pomorza Wschodniego. W tym czasie następowało intensywne wypalanie i wycinanie lasów dla potrzeb gospodarczych. Pojawiło się skupisko osad otwartych na obszarze Ciechocino - Pieleszewo - Reda. W tym okresie spotykamy się z własnością drobnorycerską, która przechodziła często w posiadanie kościoła.

Pierwsza źródłowa informacja o Redzie pochodzi z kontraktu lokacyjnego z 1357 roku. Dokument ten stwierdza istnienie na tym terenie osady na prawie chełmińskim. Właścicielami tej osady byli Krzyżacy. Mieszkańcy wsi uzyskali wówczas prawo spławiania drewna rzeką Reda do morza. Rzeka przez wiele wieków była wykorzystywana jako arteria komunikacyjna i w związku z tym nie wolno było budować na niej jazów i innych zapór uniemożliwiających żeglugę. Uruchomiono jednak nad jej brzegami zakłady produkcyjne, o czym informuje wzmianka z 1400 roku, mówiąca o istnieniu w Redzie młyna zbożowego, istniejącego od 1340 roku, oraz kuźnicy. W 1340 r. była tu również karczma oraz drewniany kościół z XII w. Przetrwał on do XVII w., kiedy to spłonął. Został on wkrótce odbudowany z tzw. muru pruskiego i służył wiernym do końca XIX. W 1903 roku zbudowano nowy kościół w stylu neogotyckim, a stary rozebrano.

Wiek XV to okres wojen toczących się na Pomorzu. Nie oszczędziły one i Redy. Najwięcej ucierpiała w okresie grabieżczych napadów grup żołnierskich podczas wojny 13-letniej oraz w czasie wojen szwedzkich. Szczególnie dał się we znaki król szwedzki Gustaw Adolf, nazywany często "rabusiem Europy", który zająwszy obszary Wybrzeża organizował systematycznie wyprawy oddziałów wojskowych do rabowania majątków szlacheckich i zagród chłopskich. Podczas jednej z takich wypraw, która wyruszyła z Pucka, zrabowano ok. 2000 sztuk owiec i kilkaset sztuk bydła.

We wsi najbardziej uprzywilejowany był sołtys. Sołectwo dziedziczono. Jego uposażenie zależało od wielkości wsi i wynosiło zwykle 1/10 jej gruntów. Do obowiązków sołtysa należało zaznajamianie mieszkańców wsi z rozporządzeniami pana, pilnowanie porządku, sądzenie drobnych przestępstw, dopilnowanie odrabiania przez kmieci pańszczyzny oraz regularnego oddawania przez nich do dworu danin i podatków. Pod opieką sołtysa znajdował się też przywilej wsi. W 1635 r. król Władysław IV przekazał taki przywilej sołtysowi Redy -Szymonowi Borsch. Życie wewnętrzne wsi normował wilkierz, czyli "ustawa wiejska", wydawana przez jej właściciela. Taki wilkierz dla starostwa puckiego z 1767 r. wydał starosta Ignacy Przebendowski. Sołtys z przysiężnymi, nazywanymi starszymi wsi, czuwał nad ładem i porządkiem. Obchodzili wieś, sprawdzając zabezpieczenie przed pożarami. Przed zagrodą sołtysa znajdował się pręgierz, który był także wyposażony w łańcuch do zakuwania aresztantów. Wilkierz nakazywał okazywanie szacunku dla sołtysa i urzędników dworskich. Pod groźbą kary na rzecz wsi nie wolno było w karczmie kląć i złorzeczyć, grać w karty na pieniądze i kości. Zalecał umiar w wyprawianiu wesel, chrzcin i pogrzebów, a także uczestnictwo w niedzielnych i świątecznych nabożeństwach. Napominał, aby gospodarze wysyłali do kościoła swe dzieci i służbę, chrzcili narodzone dzieci. Nie wolno było przyjmować ani udzielać gościny i noclegu wróżkom, czarownicom i włóczęgom. Nie wolno było również zawierać żadnych transakcji z Żydami. Zboże i inne płody chłopi mogli sprzedać na jarmarku lub targu w mieście dopiero po stwierdzeniu dworu, że towarów tych nie kupi. Przynajmniej raz w roku sołtys na zebraniu gromadzkim odczytywał wilkierz, aby nikt nie tłumaczył się nieznajomością przepisów.

W 1772 r., w wyniku pierwszego rozbioru Polski, Reda znalazła się w granicach monarchii pruskiej na blisko półtora wieku. Znaczniejszy rozwój Redy nastąpił dopiero po wybudowaniu dróg bitych z Gdańska do Lęborka i Pucka. W 1869 r. było już 55 domów i 692 mieszkańców, w tym 629 katolików i 63 ewangelików. W 1872 r., po przeprowadzeniu linii kolejowej (1870 r.)-763 mieszkańców, zaś w 1885 r. 79 domów i 784 osoby, w tym: 691 katolików, 90 ewangelików, 2 żydów i 1 dysydent. Katolikami byli Polacy, czyli Kaszubi. Z protestantyzmem identyfikowała się trwale ludność niemiecka. Nie zawsze jednak podziały wyznaniowe pokrywały się z językowymi.

Przed 1888 r. powstała już dwuklasowa szkoła, do której uczęszczało 150 dzieci, uczonych przez dwóch nauczycieli.

Dnia 10 lutego 1920 r. wojsko polskie Frontu Pomorskiego wkroczyło do Redy i pobliskich miejscowości. Wraz z wkroczeniem wojska administracja samorządowa przeszła w ręce Polaków. W pierwszym okresie po uzyskaniu niepodległości ustrój samorządowy na tych terenach opierał się na przepisach pruskich zawartych w ustawie z 1891 r. Ustawa ta z początku została tylko częściowo zmodyfikowana przez władze polskie. Pozostałości ustawodawstwa pruskiego straciły swoją moc obowiązującą w marcu 1933 r., kiedy to wydana została ustawa o częściowej zmianie samorządu terytorialnego. Wprowadziła ona nowy jednolity podział terytorialny na gromady, z sołtysem na czele, oraz gminy zarządzane przez wójta, któremu podlegali sołtysi. W lipcu 1921 r. doszło do masowych strajków i demonstracji w Wejherowie, Pucku, Gdyni, Zagórzu i Redzie. Następna fala strajków przetoczyła się w październiku 1923r. i objęła zakłady drzewne w Redzie, Gościcinie i Zagórzu. Do kolejnych strajków doszło też w 1924 r. Organizatorem strajków było Zjednoczenie Zawodowe Polskie. Poprawa sytuacji nastąpiła w związku z rozbudową pobliskiej Gdyni. W tym czasie rozrosła się również i Reda, jako zaplecze mieszkaniowe robotników zatrudnionych w pobliskim portowym mieście. Już w 1924 r. liczyła ona 1000 mieszkańców. W tym czasie posiadała dwuklasową szkołę powszechną, dworzec kolejowy, oddział pocztowy, młyn, kuźnicę, cegielnię, hotel "Pod Białym Orłem", budynek towarzystwa Czytelni Ludowych oraz kilka sklepów. W latach 1934-35 została zmodernizowana, włącznie z ułożeniem nawierzchni bitumicznej na odcinku Rumia-Lębork, trasa przelotowa Gdańsk-Koszalin o nawierzchni tłuczniowej.

9 września 1939 r. Reda została zajęta przez Niemców. Rozpoczął się ponury okres okupacji, w czasie którego pogorszyły się warunki materialne ludności polskiej. Stworzono odrębne warunki pracy i płacy dla Polaków i Niemców. Podczas okupacji zginęło wielu mieszkańców Redy. Miasto zostało oswobodzone 12 marca.

Nowy okres w dziejach Redy rozpoczął się po wyzwoleniu. W latach 1945-1954 wsie Reda, Pieleszewo i Ciechocino podlegały administracyjnie gminie Wejherowo. Pierwszym sołtysem Redy został Denc, a Ciechocina - Józef Kreft. Z dniem 1 stycznia 1955r. w Redzie powołana została Gromadzka Rada Narodowa. W jej zasięg działania oprócz Redy wchodziły : Ciechocino, Pieleszewo i Państwowe Gospodarstwo Rolne Kąpino. Z chwilą uzyskania przez Redę praw osiedlowych, tj. 1 stycznia 1956 r., wyłączono z granic administracyjnych osiedle Kąpino. Reda została miastem 1 stycznia 1967 r. Przewodniczącym Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, później Osiedlowej Rady Narodowej, a następnie Miejskiej Rady Narodowej w Redzie był Alfons Wesołka, który tę funkcję pełnił aż do 1969 r. Po wojnie powstało kilka dużych zakładów produkcyjnych, takich jak Spółdzielcze Zakłady Gumowe, Zakłady Produkcji Elementów Budowlanych, Przedsiębiorstwo Wylęgu Drobiu, Oddział Gminnej Spółdzielni w Wejherowie i liczne spółdzielcze oraz prywatne zakłady produkcyjne i usługowe.

Krótko po zakończeniu II wojny światowej zorganizowano w Redzie Ośrodek Zdrowia. Pod koniec 1949 r. zakończono budowę toru kolejowego z Chyloni do Redy. Natomiast w 1957 r. oddano do użytku drugi tor między Redą a Wejherowem z przystosowaniem do ruchu pociągów elektrycznych. Pełną elektryfikację zakończono 31 grudnia tegoż roku. W 1972 r. oddano do użytku przystanek kolejowy Reda - Pieleszewo, który został wybudowany częściowo w czynie społecznym mieszkańców Redy.

W latach 1974-75 wybudowano cmentarz komunalny, położono drugą jezdnię od granicy Gdyni do Redy, zbudowano most i skrzyżowanie dróg w kierunku Pucka i Wejherowa, wiadukt pod torami kolejowymi i dwie jezdnie do Wejherowa.

Do 1975 r. funkcjonowały już dwie szkoły podstawowe i Zasadnicza Szkoła Rolnicza (obecnie Zasadnicza Szkoła Zawodowa Rzemiosł Różnych). Otwarty został także dom towarowy z restauracją "Jubilatka".

Od początku lat sześćdziesiątych bardzo szybko rozwijało się budownictwo mieszkaniowe, które mimo regresu w budownictwie w Polsce nadal tutaj rozwija się dynamicznie. Pobudowano dużo domków jednorodzinnych i budynków wielorodzinnych (bloki). Miasto liczące obecnie ponad 17 tys. mieszkańców (w 1968 r.- 5400, w 1982 r. - 6091), posiada znaczne tereny przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe i usługi towarzyszące. Bardzo szybki przyrost ludności Redy nastąpił po wybudowaniu bloków z mieszkaniami dla pracowników budowanej Elektrowni Jądrowej w Żarnowcu. Po zaniechaniu budowy tej elektrowni budynki te zostały przekazane Spółdzielni Mieszkaniowej "Energetyk". Budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne prowadzone jest obecnie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "Reda".

Komentarze
Reklama